dsc_7070_lq

«Polskie ślady»: 3. Tsitsernakaberd – miejsce pamięci

Published 09/05/2014

Wysłuchaj, o Panie, jęku, który wznosi się z tego miejsca,
jęku zmarłych z otchłani Metz Yeghern,
krzyku niewinnej krwi,
która woła jak krew Abla,
jak Rachel płacząca za swoimi dziećmi,
których już nie ma.

Jan Paweł II
w Muzeum Ludobójstwa Ormian w Erywaniu,
26 września 2001 roku

Ludobójstwo dokonane na Ormianach przez władze Tureckie w czasie I Wojny Światowej i tuż po jej zakończeniu było pierwszym ludobójstwem popełnionym w XX wieku. Według różnych szacunków Turcy zamordowali od 600 000 do 1,5 miliona Ormian.

Szczególne nasilenie akcji eksterminacyjnej miało miejsce w latach 1915-1916.
Akcja przeprowadzona była z wyjątkowym okrucieństwem. Ormian (w tym kobiety, starców i dzieci) pędzono pieszo, pod eskortą uzbrojonych w karabiny i baty policjantów, w upale anatolińskiego lata, przez pustynię do obozów zagłady, które znajdowali się na pustyni mezopotańskiej. Po drodze gwałcono kobiety i mordowano dzieci na oczach oszalałych z rozpaczy matek. Mężczyzn wcielano do drużyn roboczych, do budowania dróg strategicznych, a następnie po wykonaniu zadania likwidowano przy pomocy plutonów egzekucyjnych.

W sierpniu 1939 roku przed rozpoczęciem agresji Niemiec na Polskę Adolf Hitler nakazywał swoim generałom prowadzeniem bezwzględnej totalnej wojny nie tylko przeciw polskim żołnierzom, ale także przeciw kobietom, starcom i dzieciom słowami, – „a kto jeszcze dziś pamięta o rzezi Ormian? ”.
Dlatego też kwestia zbrodni popełnionej na Ormianach i bezkarności jej sprawców powinna być szczególnie pielęgnowana także przez Polaków jako że miała również pośredni związek z początkiem dramatu Polski w 1939 roku.

24 kwietnia 1915 roku rządzący Turcją triumwirat – Enwer Pasza, Talaat Pasza i Dżemal Pasza – wydał rozkaz rozpoczęcia masowych wysiedleń i mordowania Ormian.
Minister spraw wewnętrznych Taalat-Pasza pisał: “Rząd zdecydował się na totalną eksterminację Ormian (…) Ci, którzy sprzeciwią się temu rozkazowi, nie mogą być urzędnikami państwowymi”. Zabijanie zaczęło się od inteligencji: księży, nauczycieli, lekarzy, pisarzy itd.

Dlatego właśnie 24-go kwietnia to dzień pamięci o ofiarach ludobójstwa.
Tego dnia Ormianie na całym świecie oddają hołd i czczą pamięć Ormian niewinnie zamordowanych przez Turków.
Najważniejsze i największe uroczystości odbywają w Erywaniu, na wzgórzu Tsitsernakaberd, gdzie znajduje się pomnik (autorzy A. Tarchanyan, M. Qalashyan) i muzeum poświęcone ludobójstwu Ormian. Mieszkańcy Armenii – dorośli i dzieci, młodzież, oficjalne delegacje, Ormianie i obcokrajowcy od rana do późnych godzin nocnych składają kwiaty przy wiecznym ogniu na wzgórzu Tsistsernakaberd.

Tsitsernakaberd odwiedzane jest nie tylko 24-go kwietnia, miejsce to stanowi obowiązkowy punkt podczas wizyt przedstawicieli władz z różnych krajów. Prezydenci i ministrowie innych krajów przybywający z oficjalnymi wizytami do Armenii również udają się do Tsitsernakaberd i nie tylko odwiedzają muzeum, wpisują się do księgi pamiątkowej, ale również zostawiają ślad swojej wizyty w postaci drzewka, które sadzą w alei nieopodal pomnika.
Wśród drzewek na Tsisternakaberd znajdują się drzewka zasadzone przez tak znanych Polaków jak Papież Jan Paweł II, Minister Spraw Zagranicznych – Radosław Sikorski, Minister Obrony Narodowej Bogdan Klich, Prezydent RP (1995-2005) Aleksander Kwaśniewski, Marszałek Senatu – Longin Pastusiak.

UCHWAŁA Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 19 kwietnia 2005 r:
W 90. rocznicę ludobójstwa popełnionego na ludności ormiańskiej w Turcji podczas I Wojny Światowej.

„Sejm Rzeczypospolitej Polskiej składa hołd ofiarom ludobójstwa popełnionego na ludności ormiańskiej w Turcji podczas Pierwszej Wojny Światowej. Pamięć o ofiarach tej zbrodni i jej potępienie jest moralnym obowiązkiem całej ludzkości, wszystkich państw i wszystkich ludzi dobrej woli.”

Memorial_trees_planted_at_the_Tsitsernakaberd

DSCN7679

DSCN7667

DSCN7661

DSCN7658

DSCN7651

Tsitsernakaberd_1

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *